ReOps: Mitler & Temeller
ResearchOps dediğimiz mesele de deneyim tasarımına dair çoğu şey gibi, öyle elini taşın altına sokmadan, sadece konuşarak yapılan bir iş değil maalesef. Şimdi bu içerikte, işin pratikte nasıl ilerlediğini bolca örnek ve yaşanmışlıklar üzerinden inceleyeceğiz.
Kıymetli Dostlarım:
ResearchOps, kullanıcı deneyimi araştırması pratiklerini hedefe yönelik şekilde harekete geçiren stratejiler, taktikler, roller, süreçler ve araçları tanımlayan; araştırmanın etkisini ve ölçeklenmesini dert edinen bir dikey. Kullanıcı araştırmasını verimli, etkili ve etik bir şekilde yürütmeyi amaçlar. Araştırma süreçlerini ve araştırmacıların iş yapış şekillerini inceler. İşin özü, araştırmanın “nasıl”ına kafa yorar.
Nasıl Ortaya Çıktı:
Aslında uzun süredir var olan ama adı konulmamış bir alan. Tanımlanması Kate Towsey’nin 2018’de attığı bir tweet ile başladı. Tweet’inde araştırmanın operasyonel tarafıyla ilgili paylaşımlar yapabilecekleri ResearchOps adında bir Slack kanalına profesyonelleri davet etti. Sonrasında ResearchOps alanında üretimler giderek arttı. İyi pratiklerin, başarı hikayelerinin yayılması, yayımlanması ve rolün kurumlarda tanımlanmasıyla da alan güncel durumuna ulaştı.
ReOps’un Ne Önerdiğini 5 Maddede İnceleyelim:
Verimli araştırma süreçlerini tanımlar
Ölçeklenebilir araştırma pratikleri kurar
Etik sınırları gözeten pratiklere kapı açar
İhtiyaca yönelik alt yapıyı hazırlar
Süreçleri ölçümlenebilir hale getirir
Ancak “kıymetli dostlar”, alanda ResearchOps adı altında kullanıcıya doğrudan temas etmekten yoksun, işi AI soslu içgörü kütüphanesi yapmak sanan ekip çok. Hazır ne sunarı paylaşmışken bu sözüm ona ReOps uygulayıcılarının izledikleri pratikleri anmadan geçmek olmaz. Playground’da inanıyoruz ki bir şeyi anlatmanın en iyi yolu ne olduğunun yanında ne olmadığını da tarif etmek.
Ops’çuluk Oynayan Bir Ekibi Nasıl Anlarsın?
ReOps yapıyormuş gibi görünen ama pek de yapamayanlar genelde şöyle yapıyor. Belki bir arkadaşından duymuşsundur :)
ReOps ekibi kurduklarını dillendirip ekibin nasıl konumlanacağı noktasında herhangi bir plana veya adı konmuş bir yaklaşıma sahip olmazlar.
Rol tanımları ve sorumluluklara ilişkin yapılan hazırlıklar çoğunlukla fancy bir titr belirlemenin, “Hadi bugün de ReOps Lead” olayımın ötesine geçmez.
Araştırmayla değer yaratma eylemi çoğunlukla rastgele rakam derlemek ve bunları basit grafiklere dönüştürmekle karıştırılır.
İşin operasyon ve alt yapı kurma ayağını çoğunlukla es geçerler ve hatta araştırmalar için katılımcı bulmakta bile zorlanırlar. Bunun sonucu olarak kullanıcıya erişimi olmayan bir kullanıcı araştırma ekibi olurlar.
Araştırma süreci ve içgörü aktarım pratiklerine dair net yaklaşımlar tanımlamaktan çekinirler. Standart tanımlama işi çoğunlukla lafta kalır. Zamanla iş sadece yıllık tool satın alma işini yönetmeye evrilir.
Bu ekipler genelde işin tabanını yükseltmeye de pek kafa yormaz kıymetli dostlarım. Adı konmamış başarı tanımları ve kafa yorulmamış süreçler, gerçek içgörülere ulaşmayı da güçleştirir. Bunun sonucu olarak, içgörülerin derinlik seviyesi “Amasya’da yaşayan kullanıcılar elma sever” seviyesinin ötesine geçmez ve araştırma ekibinin üretimlerinin etkisi zamanla azalır.
Peki Nelere Kafa Yormalı? Nelere Odaklanmalı?
ResearchOps pratikleri inşa etmek istiyorsan yapman gereken aslında net. Temelde buradan da paylaştığım 6 dikeye kafa yorman ve en önemlisi insan odaklı olarak gerçekten dert edinmen gerekiyor.
Katılımcı Temini: Katılımcı teminini ilk iyileştirme adımı olarak belirle; katılımcı temini sürecini iyileştirmezsen araştırma ekibinin etkisini göstermede en etkili nokta olan araştırmaları gerçekleştiremeyeceğini unutma.
Veri Yönetimi: İçgörü kütüphanesini araştırmadan her çıkanı rastgele attığın veri/ bilgi deposu değil, karar süreçlerini hızlandıran bir yapı olarak tasarla. Çıktılarında yalnızca sorunu değil, ürün kullanım bağlamını tarif et.
Yönetişim: Etik ve legal sınırları gözeten araştırmalara imkan veren süreçler tanımla. Veri güvenliği, rıza ve gizlilik formları gibi standartları bir yük değil, operasyonun sağlam zemini olarak kur.
Yetkinlik: Araştırma için gerekli beceri setini çıkar. Ekibin beceri düzeyini düzenli takip et. Eğitimleri ve beceri geliştirecek materyalleri rastgele değil, ekipteki beceri boşluklarını dolduracak şekilde seç; stratejik davran.
Araçlar & Altyapı: İzlenecek araştırma süreçlerini pürüzsüz bir şekilde ilerletmeyi kolaylaştıracak araç setlerini, platformları ve formatları önceden hazırla. Araştırmayı sistemli yürütecek ortamı sun.
Savunuculuk & Sahiplenme: Araştırmayı tamamlayıp paydaşlara aktardıktan sonra bir köşeye çekilme. İçgörünün tasarım ve ürün kararlarına dönüştürülmesini kolaylaştıracak pratikler tanımlayarak araştırmanın organizasyon içindeki değerini ve etkisini görünür kıl.
ReOps’un ne olduğunu, ne sunduğunu inceledik. Şimdi ReOps ile ilgili yalan yanlış duyabileceğin şeylerden ve işi yürütmeni kolaylaştıracak yaklaşımlardan bahsedeceğiz. ReOps özelinde halk arasında dolaşan yalan yanlış bilgiler, ayağı yere basmayan tanımlar ve garip inanışlar olabiliyor. ReOps’un yanlış tanımlamalarını gösteren, bir nevi turnusol kağıdı işlevi gören 3 miti inceleyelim.
Sadece Büyük Ekiplerin ReOps İhtiyacı Vardır: Araştırma operasyonları bir lüks değil, gereklilik. Araştırmacı sayısı az olsa bile, araştırmanın verimli, etkili ve etik bir şekilde yürütülmesini sağlayacak temel pratiklere (katılımcı temini, içgörü yönetimi, formatlar gibi) her zaman ihtiyaç duyulur.
ReOps Çoğunlukla Katılımcı Teminine Odaklanır: Katılımcı bulma, ReOps'un en bilinen işlerinden biri olsa da kapsamı bununla sınırlı değil. ReOps, araştırmaya etki edecek tüm faktörleri (içgörü yönetimi, yetkinlik geliştirme, araç seçimi gibi) kapsar. Araştırmacının sadece araştırma yürütmeye odaklanmasını sağlar.
ReOps Pratikleri Kurmak Araştırma Ekibini Yavaşlatır: ReOps ile tanımlanan yeni pratikler, başlangıçta adapte olmayı gerektirse de, uzun vadede hızı, verimliliği ve ölçeklemeyi sağlar. Bir ekip üyesi değişikliğinde süreçlerin değişmesine yol açmaz, tekrarlanabilir süreçler tanımlar.
Mitler halk arasında ReOps’un nasıl anlaşıldığını gösteriyor, ancak bize kurum içindeki yapılarda ReOps’un nasıl algılanacağını görmek için de işaretler/ indikatörler gerekiyor. Böylelikle bulunacağınız yapının ReOps pratiği kurmaya değer olup olmadığını anlayabilelim. Boşuna kürek çekmeyelim değil mi? Kötü yönetici analojisi olan kürek üzerinden gitmeyeceğim merak etmeyin : ) Öncelikli olarak ReOps dahil herhangi bir pratiğin oluşturulmasının güç olacağı kaotik ve ne idüğü belirsiz yapıları anlamana yardımcı 6 senaryoya odaklanalım:
Sürekli ekip yapısı ve ünvanlar değişir: “Ahmet yazılımcıydı artık UX Researcher oldu arkadaşlar. Bundan sonra sizinle araştırmalara katılacak”
Beceriler değil deneyim süresi değer görür: “Adnan Türkiye’de usability yokken araştırma yapıyordu. 35 yaşında bilge biri. Yaşının getirdiği bilgeliğe inanarak ekibi ona emanet ediyorum”
Araştırma çıktı kalitesi yerine sık sık sayılar sorgulanır: “Ya onu bunu bırakın da kaç kişiyle görüştünüz onu merak ettim. Beş tane kullanıcıyla görüştük mü?”
Çıktılardan ve etkilerden çok her mecrada süreç ve ekip büyüklüğü pazarlanır: “Artık AI ile çok iyi netnografi yapıyoruz. Bu arada Türkiye’nin en büyük UX ekibi olarak ilk UX Researcher’ımızı outsource olarak ekibe alabiliriz.”
Tasarım döngüsünde kararlar bol bencelerle alınır: “Ya eşim geçen burada şöyle bir sorun yaşadı. Bence burayı düzeltsek daha iyi olur.”
Araştırma denince akla ilk “usability/user” test gelir: “Emel’cim bunun için hemen bir usability test yap. Bizim feature nasıl kullanılıyor bir görelim.”
ReOps’a Uygun Ortam Varsa:
ReOps özelinde dönen yalan yanlış inanışları, ReOps’un değer görmeyeceği, getirisi olmayacağı kurumları/ yapıları anlamana yardımcı senaryoları inceledik. Diyelim ki bu senaryolar yok. Belli ki ürün yapmayı bilen, araştırmanın ne olduğuna hakim bir kurumda çalışıyorsun. ReOps kurmaya elverişli ortam olduğunda atabileceğiniz adımlara bakalım öyleyse:
Meseleyi içerde çözmeye çalışmak: İlk akla gelen meseleyi içeride çözmek oluyor. Bunun için iki yol var. Birincisi ekip içinde ReOps özelinde becerileri olanlara sorumlulukları dağıtmak. İkincisi ReOps özelinde becerilere sahip bir specialist işe almak. Sorumlulukları dağıtmak ekipteki üyelerin yüklerini artıran daha amatör bir çözümken; specialist işe almak ekip üyelerinin yükünü artırmayan daha profesyonel ve etkili bir çözüm.
Meseleyi çözmek için dış yardım almak: Baktınız meseleyi içeride çözmek anlamlı gelmiyor. Meseleyi dışarıdan çözmek için de iki yolunuz var. Birincisi ReOps özelinde alt yapı, sistem ve pratikleri tanımlayacak bir ajanstan veya gerçek bir uzmandan hizmet almak. İkincisi bu alanda özelleşmiş, ekibinizle bir süre çalışacak bir koçtan hizmet almak. Özelleşmiş ajans hızlı bir şekilde alt yapı kurmanızı sağlar, ReOps koçu ise ekiple birlikte çalışarak hızlı bir şekilde ekipte beceri düzeyini yükseltir.
İşin özü:
ReseearchOps görece yeni ama etkisi yüksek. Dert edindiği şey temelde, aktif olarak içgörüyle beslenen, veriyle yön bulan doğru ürünü tanımlamayı ve inşa etmeyi mümkün kılan bir içgörü edinim mekaniğini kurmak. Bu işi layığıyla ele almanın yolu da açıkçası iki podcast dinleyip Ops Lead/ Manager titri almaktan geçmiyor. Yaptığınız işi dert edinin, bolca pratik yapın. Kullanıcı araştırmasıyla etki üretmenin yolunun, toplantılarda aynı şeyleri üç defa söylemekten çok kullanıcıya gerçekten temas etmekten geçtiğinin farkına varın.
Bir şeyler yapılabileceğini anladığınızda AI soslu içgörü kütüphaneleriyle ve dostlar alışverişte görsün UX aktiviteleri gibi şovlar yerine kurumunuzun kullanıcılarını anlamasına, ürünlerini onların etrafında şekillendirmesine ortam hazırlayacak ReOps pratiklerini oluşturmaya kafa yorun. Böylelikle araştırmayla “gerçekten” değer yaratabilirsiniz.
Alanda Derinleşmek İçin Hangi Kaynaklara Başvurabilirsin:
📕Research That Scales, Kate Towsey
📕Stop Wasting Research, Jake Burghardt
📕The Eight Pillars of ResearchOps, Emma Boulton
📕ResearchOps 101, Kate Kaplan
📕Setting up a ResearchOps capability - Lessons learnt, Voula Gkatzidou
📕Research Ops: What it is, and why it's so important, Brigette Metzler
